TÜBİTEM 2019
Genel Bilgi
3. Türkiye Bilim ve Teknoloji Merkezleri Konferansı (TÜBİTEM 2019) Kayseri Büyükşehir Belediyesi ve TÜBİTAK işbirliği ile 11-12 Eylül 2019 tarihlerinde Kayseri Kadir Has Kongre Merkezi’nde gerçekleştirildi.
TÜBİTEM 2019 konferansının teması “Bilim Merkezleri ve Okul Dışı Öğrenme” üzerineydi.
Belediye başkanları; rektörler; bilim merkezlerinden, müzelerden, özel sektörden ve kamu kurum/ kuruluşlarından temsilci, akademisyen, öğretmen ve öğrencilerin yüksek katılım gösterdiği konferansta kamu ve özel sektörde faaliyet gösteren bilim merkezleri ve çeşitli firmalar açtıkları stantlar ve gerçekleştirdikleri eğitim atölyeleri ile pek çok ziyaretçiyi ağırladı.
Kayseri Büyükşehir Belediyesi Başkan Vekili Hasan Nuri Kuş yaptığı konuşmada Kayseri Bilim Merkezi’nin şehirdeki bilimsel altyapıyı güçlendirmeye olan katkısını ifade etti. Düzenli olarak gerçekleştirilen kamplar, atölyeler ve bilim şenlikleri ile çocuk ve gençlerin bilimsel altyapılarını güçlendirdiklerini, bilim akademileri ve çocuk üniversiteleri ile bilime olan ilgiyi artıracaklarını belirten Hasan Nuri Kuş, Kayseri’nin bilimsel altyapı olarak daha da güçlenmesi için azami gayreti göstermeye devam edeceklerinin altını çizdi.
TÜBİTAK Başkanı Prof. Dr. Hasan Mandal ise yaptığı konuşmada bölgesel ve küresel boyutta lider konumda olmak için insana yatırım yapılmasının zorunlu olduğunu önemle vurguladı. Yükselen teknolojilerle değişen insan kaynağı taleplerinin karşılanabilmesi için her zaman ve her yerde bilim ve teknoloji farkındalığının sağlanması gerektiğinin altını çizen Prof. Dr. Hasan Mandal, bilim ve toplum faaliyetlerine doğru yatırımlar yapılmasının geleceğin teknolojilerini kullanan değil üreten olacak nitelikli insan kaynağının sağlanmasındaki önemini belirtti.
Davetli konuşmacılardan Prof. Dr. Mustafa Sami Topçu okul dışı öğrenmenin bilim okuryazarlığına olan etkisini vurgularken insan kaynağımızı yüzyılın ihtiyaçlarına uygun olarak şekillendirmemizin gerekli olduğuna dikkat çekti.
“Bilim ve Teknoloji Merkezlerinden Uzaya!” başlıklı konuşmasında dünya ülkelerinin uzay araştırmalarında yarış içerisinde olduklarını belirten Prof. Dr. Ahmet Talat Saygaç ise uzay bilimlerine olan ilgiyi artıracak çalışmalar yapılmasının bu yarışın içinde olmak için ne kadar önemli olduğunu vurguladı.
İki gün süresince üniversiteler, bilim merkezleri, teknoloji transfer ofisleri, müzeler, teknoparklar ve çeşitli kurum ve kuruluşlardan katılımcıların yaptıkları sunumlarla gerçekleştirilen oturumlarda “Eğitim Programları ve Etkinlikler”, “Bilim ve Teknoloji Merkezleri Sergi Tasarım ve Üretimleri”, “Bilim ve Teknoloji Merkezleri için İş Birlikleri”, “Bilim ve Teknoloji Merkezlerinde Sürdürülebilirlik ve Yararlanılabilecek Destekler” ve “Bilim İletişimi” başlıklı konular detaylı olarak ele alındı.
Açılış Konuşmacıları
Prof. Dr. Mustafa Sami TOPÇU
Yıldız Teknik Üniversitesi
6 Kasım 1981’de Sivas’ta doğan Mustafa Sami TOPÇU, Doktorasını 2008 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), İlköğretim (Fen Bilgisi Eğitimi) alanında almıştır. 2007-2008 yılları arasında ABD’deki Florida Üniversitesi’nde sosyo-bilimsel konular ve argümantasyon alanında çalışmalar yap- mak üzere araştırmacı olarak bulunmuştur. Sosyo-bilimsel konular ve argümantasyon hakkında olan doktora tez çalışması, 27 Mayıs 2009 tarihinde ODTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü tarafından İlköğretim Doktora Programı “En İyi Tez Ödülü” ile takdir edilmiştir. 2009-2010 yılları arası Yüzüncü Yıl Üniver- sitesi’nde, 2011-2013 yılları arasında Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nde, 2014-2015 yılları arasında ABD’deki Missouri Üniversitesi’nde sosyo-bilimsel konular ve STEM Eğitimi üzerine araştırmalar yap- mak üzere öğretim üyesi olarak bulunmuştur. Ayrıca 2013 yılından itibaren Yıldız Teknik Üniversite- si’nde öğretim üyesi olarak görevine devam etmektedir.
Sosyo-bilimsel konular, argümantasyon ve STEM Eğitimi alanlarında ulusal (TÜBİTAK) ve uluslararası (National Science Foundation-NSF, Horizon 2020) birçok proje ve çalıştaylar gerçekleştirmiş olan TOPÇU, TÜBİTAK Yönetim Kurulu tarafından “Fen Bilimleri Eğitimi alanında sosyo-bilimsel konular, ar- gümantasyon ve epistemolojik inançlar konularındaki uluslararası düzeyde üstün nitelikli çalışmaları” nedeniyle 2018 Yılı Teşvik Ödülü’nü almaya layık görülmüştür.
Prof. Dr. Ahmet Talât SAYGAÇ
İstanbul Üniversitesi
İstanbul Üniversitesi, Fen Fakültesi, Astronomi ve Uzay Bilimleri öğretim Üyesidir. Felaketli Değişen Yıldızlar (Kataklismik), Astronomi Halk Eğitimi, Gözlemevleri, Teleskoplar, Planetaryumlar ana çalış- ma alanlarıdır. 1996’dan beri halk astronomi eğitimini sürdürmektedir. TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi Yer Seçim Ekibi, Türkiye’nin ilk açılan okul gözlemevi ile birlikte pek çok okul gözlemevi ve planetaryum- larının planlama, yapım ve işletme danışmanlığını, Dünya’nın en yüksek bina gözlemevi, Türkiye’nin ilk 4K Planetaryumunun planlama, ARGE ve yapım danışmanlığını gerçekleştirmiştir. 17’nci baskısı hazır- lanmakta olan TÜBİTAK Popüler Bilim kitabı “Gökyüzünü Tanıyalım”ın iki yazarından biridir. Saygaç’ın detaylı özgeçmişine http://aves.istanbul.edu.tr/saygac/ adresinden ulaşılabilir.
Sunum Özetleri
Mahir DEMİR
KAYSERİ Bilim Merkezi, Eğitim Hizmetleri Koordinatör Yard.
Kayseri Bilim Merkezi’nde Eğitim Programları Uygulamaları
2017 yılı Ocak ayından itibaren faaliyet gösteren Kayseri Bilim Merkezi’nin, Kayseri ve çevre illerden gelen ziyaretçilerine genel manada sunduğu hizmetlerden bahsedilecektir. Mevcut fiziki şartlarımız konusunda da fotoğraflarla desteklenmiş sergi alanlarımız, atölyelerimiz, diğer uygulama alanlarımız vs. hakkında bilgiler verilecektir.
Öğrenci gezileri, bilim kampları, tematik kamplarımız, aile katılımlı atölyeler, öğretmen yetiştirme programları, öğretmen seminer programımız, yaz ve sömestr kampları, gökyüzü gözlemleri ve daha birçok eğitim faaliyetimizden bahsedilecektir. Fen bilimleri, astronomi, el sanatları ve robotik gibi bilim dallarını kapsayan etkinliklerimiz, katıldığımız il içi ve il dışı programlarımız, geziler, ilçe etkinliklerimiz, bilimsel sahne gösterilerimiz ve şenliklerimiz üzerinde durulacaktır. Ayrıca katılımcı sayılarımız, yaş gruplarımız ve geri dönütlerimiz hakkında bilgiler verilecektir.
Prof. Dr. Erdinç ÇAKIROĞLU
ODTÜ, BILTEMM
Kayseri Bilim Merkezi’nde Eğitim Programları Uygulamaları
Günümüz problemleri karşısında disiplinler arasındaki sınırların ortadan kalkması ve bilimsel bilgide, teknolojide, sanayide, ticarette gözlenen muazzam değişimin etkisiyle STEAM Eğitimi konusunu pek çok toplum lideri tarafından gündemde tutulmaktadır. STEAM Eğitimine yönelik dünyada sürekli büyüyen ve gelişen bir ilgi ve birikim olmasına rağmen ülkemizde öğrencilerin tecrübe edebileceği nitelikli STEAM eğitimi faaliyetlerinin sınırlı olduğu kabul edilmektedir. Ayrıca herkesçe kabul edilen ortak bir STEAM Eğitimi anlayışının oluştuğunu söylemek de güçtür. Bu çalışmada STEAM eğitiminin özünde neyi amaçladığı ve Bilim Merkezlerinin bu çerçevede nasıl bir rol üstlenebileceği ele alınacak- tır. Bu doğrultuda STEAM eğitiminin amacının hedef kitleye göre farklılık gösterebileceği ve farklı eğitim ortamlarında farklı öncelikler ve yaklaşımlar ortaya çıkabileceği vurgulanacaktır. Bilim merke- zlerinde STEAM eğitiminin okullara göre farklılıklarının neler olması gerektiği üzerinde durulacaktır.
Yeliz ERKOÇ KÖK
ARİNKOM Teknoloji Transfer Ofisi
Ulusal ve Uluslararası Bilim Festivalleri/Etkinlikler
Bilim Merkezleri dışında gerçekleşen etkinlikler, bilim festivali veya bilim şenliği başlığı altında birkaç günden birkaç haftaya kadar pek çok farklı aktiviteyi kapsayan ve halk ile bütünleşen bilim ve tekno- loji kutlamalarıdır. Faaliyetlerin amacı, dünyanın önde gelen bilim insanlarını, genç araştırmacıları, iş insanlarını, girişimcileri, mucitleri, politika yapıcıları, bilimle uğraşan gazetecileri ve halkı bir araya getirerek yeni buluşların tartışıldığı, temel bilimlerin, beşeri ve sosyal bilimlerin gelecekte ele alacağı konuların konuşulduğu interaktif bir ortam yaratmaktır.
Bu etkinlikler, doğa bilimlerinden beşeri ve sosyal bilimlere kadar her türlü alanda kaydedilen bilim- sel ve teknolojik gelişmelerin halka aktarımını sağlamanın yanı sıra toplumsal bir diyalog oluşturarak bilim ve toplum arasında etkileşim yaratılmasında da önemli bir araç olarak rol alır. Bilim festivalleri hakkında aktarılacak genel bilgilere ek olarak Avrupa Araştırmacılar Gecesi (Researcher’s Night) Örneği ve başvuru süreci ile ilgili detaylar, ESOF (Euroscience Open Forum) Örneği, Manchester Bilim Festivali ile ulusal çerçevede gerçekleşen bilim festivali/şenlikler ve etkinlikler hakkında bilgi pay- laşımında bulunulacaktır.
Doç. Dr. Meral HAKVERDİ CAN
Hacettepe Üniversitesi
Çocuk Müzeleri, Alfa Kuşağı ve Sanal Müzeler
Çocuk müzeleri ve bilim merkezleri, küçük yaştaki bireylerin gelişim ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulmuş merkezlerdir. Genç bireylerin ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla çocuk müzelerinde ve bilim merkezlerinde dokunarak öğrenmelerine olanak sağlamak amacıyla “dokun-yap-öğren” sistemi içerisinde interaktif uygulamalı sergi alanları sunmaktadır.
2010 yılı ve sonrası doğan bireyler alfa kuşağı olarak değerlendirilmekte ve bilgi öğrenme yöntemleri ve beklentileri bakımından diğer kuşaklardan farklılık göstermektedir. Bilim merkezleri yakın zaman- da ziyaretçileri olacak olan alfa kuşağının beklentilerine hitap edecek sergi alanlarını tasarlanma- lıdırlar. Sanal Müzeler alfa kuşağının ihtiyaçlarını karşılayabilmeye olanak sağlayabilmektedir. Bilgi ve iletişim teknolojilerinin gelişmesi ile birlikte müzelerin ve bilim merkezlerinin özelikle İnternetten yararlanması kaçınılmaz hal almaktadır. Müzelerin İnternetin yanında bilgi teknolojilerini kullanmasıyla birlikte “Sanal Müze (Virtual Museum)” kavramı gelişmiştir. Sanal müzeler aracılığı ile her yaştan in- sanın zaman ve mekan kısıtlaması olmaksızın bilgi paylaşımına ve iletişime olanak sağlayan elektronik ortamdadır. Sunumda; Çocuk müzeleri ve bilim merkezlerini hakkında genel bilgilerin örnekler üze- rinde örnekler vermenin yanında alfa kuşağının özellikleri, alfa kuşağına yönelik hazırlanması gereken bilim merkezi ve sanal müzelerin özellikleri hakkında bilgi verilecektir.
Dr. Bülent GÖZCELİOĞLU
TÜBİTAK Bilim Merkezleri Müdürlüğü
Türkiye’nin Antarktika’da Bilim Üssü Kurma Çalışmaları ve TÜBİTAK Antarktika Sergisi
Ülkemizin Antarktika’da bilim üssü kurma çalışmaları 2017 yılı itibariyle Türkiye Cumhuriyeti Cumhur- başkanlığı himayelerinde, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı uhdesinde yürütülmeye başlanmıştır. Antarktika’nın geleceğinde söz sahibi olmak için beyaz kıta üzerinde bilimsel araştırmalar ve yayınlar yapmak gerekmektedir. Ülkemiz, kutup bölgelerinde bilimsel araştırma konusunda uzmanlaşacak bir genç nesle ihtiyaç duymaktadır. Gerek bu alanda yapılacak bilimsel araştırmalara ilham kaynağı olmak gerekse gençlerde Antarktika konusunda farkındalık oluşturmak için bilim ve teknoloji merkezlerinin rolü ve öneminden bahsedilecektir.
Antarktika temalı bir serginin bilim ve teknoloji merkezlerinde yer alması, kutup bölgelerindeki bilim- sel olayları öğrencilere ve halka anlatabileceği gibi Antarktik ulusal bilim programına da katkı sağlaya- caktır. Bu amaçla TÜBİTAK bir bilim merkezi sergisi tasarımı ve üretimi çalışması gerçekleştirmektedir. “Benim Antarktikam” isimli serginin tasarım çalışmaları tamamlanmış olup üretiminin gerçekleştir- ilmesi planlanmaktadır. 750 m2’lik bu sergide Antarktika’nın ülkemiz ve dünya için önemi, biyolojik yapısı, jeolojik özellikleri, iklimsel değişikler, araştırma üsleri gibi konular yer almaktadır.
Doç. Dr. Pınar KAYGAN
ODTÜ Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü
Bilim Merkezleri için Tasarım Odaklı Düşünme
İlk olarak işletme ve tasarım alanında ortaya çıkan bir kavram olan tasarım odaklı düşünme, bir prob- lem çözme zihniyeti ve becerisidir. Tespit edilen probleme insan odaklı, yaratıcı ve yenilikçi çözümler bulmak için izlenen, aşamalı bir süreçtir. Tasarım odaklı düşünmede temel hedef, bir problemi çözmek için ilk bakışta görünür olmayan farklı çözümleri aramak, bu nedenle sürekli ve çok yönlü sorgulamayı sağlamaktır. Tasarım odaklı düşünme, geleneksel düşünmeden şu şekilde ayrılır: Geleneksel düşün- mede kusursuz planlama ve başarısızlıktan kaçınma çabası varken, tasarım odaklı düşünme, deneme ve mümkün olduğunca erken hata yapıp başa dönme çabasındadır. Tasarım odaklı düşünme, özellikle karmaşık ve birden fazla disiplinin çözebileceği problemlerde herkesin katılımını destekleyen üretken bir süreç sunar. Bugün tasarım odaklı düşünme, odağında insan olan her alanda problem çözme, farklı ve katılımcı bakış açıları üretmek için kullanılmaktadır.
Tugay GÜZEL
Kontrolmatik, Proje Yöneticisi
Sergi Üretim Süreçleri (Uygulama Örnekleri)
Bursa GUHEM ve Antalya Kepez Bilim Merkezi projelerinde sergi üretimi için ana yüklenici firmalar yerli firmalardır. Bu sunumda söz konusu projelerdeki üretim aşamaları ve detayları, planlama yap- arken dikkat edilen hususlar, hangi araçların ve yöntemlerin kullanıldığı anlatılacaktır. Tasarım sırasın- da önem verilen ve dikkat edilmesi gereken temel konulardan bahsedileceği gibi değişiklik ve onay süreçlerindeki firma tecrübeleri de aktarılacaktır.
Sunumda ayrıca mekanik tasarım, endüstriyel tasarım ve prototip üretiminin hangi durumlarda ge- rekli olduğu anlatılarak örnekler verilecektir. Üretim için malzeme seçimleri, üretim süreçleri, üretim standartları, zorluklar, değişiklikler, sık karşılaşılan problemler gibi konular örnekler ile anlatılacaktır. Özellikle büyük ölçekli sergilerin nakliye ve montaj süreçlerindeki problemlerden bahsedilecektir.
Prof. Dr. Sevinç ARCAK
Ankara Üniversitesi
Toprak Bilim Okulu
Toplumda Toprak Farkındalığı oluşturmak amacıyla, TÜBİTAK’ın destekleriyle 2007 yılında kurulan Toprak Bilim Okulu, Türkiye’de ilk olma özelliği taşımaktadır. ‘Toprağa Dokunun’ sloganıyla hazır- lanan eğitim programı; etkinlik temelli, öğrenci merkezli ve aktif öğrenmeyi temel alan bir anlayış- la oluşturulmuştur. Toprak Bilim Okulu, öğrencilerin toprağa dokunarak bilimin doğasını eğlenerek öğrenebileceklerini göstermek; öğrencileri toprak bilimiyle tanıştırmak ve temel kavramları ana hat- larıyla anlamalarını sağlamak; toprağın ve tarımın önemi ve korunması ile ilgili bilinci geliştirmek; toprak ile ilgili olaylara eleştirel gözle bakma yeteneklerini geliştirmek; toprak bilimiyle ilgili, sını- flarında pratik olarak uygulamanın zor olacağı, ilgi çekici deneyler için teknoloji destekli etkinlikler geliştirmek ve bu etkinlikler yoluyla bilime güven duymalarını sağlamak; bilimin tarımla ve günlük yaşamla bağlantısını kurmalarına yardımcı olmak; basit malzemelerle şaşırtıcı deneysel çalışmalarla öğrencilerin bilimsel süreç ve problem çözme becerilerini kullanmalarını sağlamak; üniversite ve okul işbirliği sayesinde kurulan bilgi ve iletişim ağı ile toplumda toprağın ve tarımın önemi konusunda bilimsel temellerin atılmasına ve gelişimine katkı sağlamak amacıyla etkinliklerine devam etmektedir.
Doç. Dr. Kasım KARAMAN
Ankara Üniversitesi
Kayseri Bilim Merkezi - Erciyes Üniversitesi Gönüllülük Sistemi
Bu çalışma, Erciyes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf öğretmenliği, İlköğretim matematik ve Fen Bilgisi öğretmenliği bölümlerinde okuyan öğrencilerin, Eğitim Fakülteleri müfredatında yer alan ‘Topluma Hizmet Uygulamaları’ dersi kapsamında Kayseri Bilim Merkezi’nde yaptıkları faaliyetleri ve sonuçlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Erciyes Üniversitesi Eğitim Fakültesi ile Kayseri Bilim Merkezi’nin ikili işbirliği çerçevesinde 2 yıldır devam eden uygulamada, öğrenciler düzenli olarak Kayseri Bilim Merkezi’nde, merkeze gelen ziyaretçilere rehberlik etmekte ve etkinliklerde aktif rol almaktadırlar. Ayrıca Bilim Merkezi’nde görev yapan uzmanlardan kendi alanlarıyla ilgili gelişmeleri öğrenme fırsatı bulmaktadırlar.
Ders kapsamında Bilim Merkezi’ne devam eden öğrenciler bir taraftan öğretmenlik mesleğine hazırlık yaparken diğer taraftan kendileri de birer öğrenen olarak mesleki gelişimlerine katkı sağlamaktadırlar. Ayrıca derslerde öğrendikleri teorik bilgileri uygulamaya dönüştürme imkânı bulmaktadırlar. Öğrenci olarak geldikleri Bilim Merkezi’nden öğrenen ve öğreten olarak ayrılmaktadırlar.
Mehmet Ali TULUKÇU
Konya Bilim Merkezi
Konya Bilim Merkezi-Borsa İstanbul İş Birliği (BISTLAB Uygulama Örneği)
Dünyada borsalar, sigorta ve bankacılık sektörü ile birlikte finans dünyasının 3 ana alanından birini oluşturmaktadır. 180 yılık tarihi geçmişi olan Türkiye Sermaye piyasası faaliyetleri de her geçen gün artan önemi ile varlık göstermektedir. Önemli ölçülerde gerçekleşen parasal hareketlilik ve fonksiyonelliği ile son derece stratejik öneme sahip BİST, yatırımcı profili incelendiğinde önemli veriler göze çarpmaktadır. Yalnızca %1’i yabancı yatırımcılardan oluşmasına rağmen varlık anlamında yabancılar Borsada %64 ağırlığa sahiptirler. Geleneksel yatırım araçları, risk iştahsızlığı ve üniversitelerde bu alanda gerekli teknik eğitimlerin verilememesi, yerli yatırımcının bu stratejik alanda yeterince yer alamamasına yol açmıştır.
Konya Büyükşehir Belediyesi, Konya Bilim Merkezi ve Borsa İstanbul ortaklığında kurulan, Borsa İstan- bul Laboratuvarı önemli gördüğü bu problemi çözmek amacıyla oluşturulmuş bir proje olup 3 farklı kulvarda faaliyet göstermektedir. Lise ve üniversite öğrencilerine, iş dünyası ve kurum personellerine eğitimler sağlayan BİSTLAB, yaptığı sermaye piyasalarına yönelik ar-ge çalışmaları ve iktisat biliminin popülerleşmesi için oluşturmaya çalıştığı, tematik ekonomi sergi alanı ile çalışmalarını sürdürmektedir.
Ömer KÖKÇAM
Türkiye Teknoloji Takımı Vakfı Genel Müdürü
Sivil Toplum Kuruluşlarıyla İş Birliği
Geleceğin dünyasının gerektirdiği yetenek ve becerileri gözeterek, öğrencilere etkin eğitim modelleri sunmak gün geçtikçe zorlaşmaktadır. Okul-dışı öğrenme ortamları burada devreye girmekte, bu sürecin yürütülmesinde ise Kamu ve Sivil Toplum Kuruluşları (STK) İşbirliği zorunlu hale gelmektedir. Engelli derneklerinden işçi sendikalarına kadar çoğulcu ve bütüncül aklın temsil edilmesinde önem- li rollere sahip STK’lar, yenilikçi düşünce ve vizyon oluşturma hedefleri doğrultusunda çoğu alanda olduğu gibi bilimin sevdirilmesi noktasında da etkin rol oynamalıdır. Bu anlamda, bilim merkezleriyle aynı hedefi güden STK’lar, birçok farklı kurum ve uzmanla bir arada çalışmaya olanak sağlayan esnek yapısı ile zengin içeriklerin geliştirilmesine olanak sağlar. Gönüllülerin de sürece dâhil olmasıyla bilim merkezlerindeki eğitim faaliyetlerinin toplumun tüm katmanlarına ulaşması kolaylaşmaktadır.
Çocuklarımızı merkeze alan milli teknoloji hamlemizin başarılı olması STK’larımızın üstleneceği rolle doğrudan orantılıdır. Bu, hem toplumun her kesiminin ortak bir hedef paydasında buluşmasını sağlay- acak hem de toplum olmanın en basit gereklerinden olan ortak bir hedef için birlikte çalışma ilkesini anlamlı şekilde ifade edecektir.
Ali İhsan YOĞURT
Erciyes Teknoloji Transfer Ofisi, Erciyes Teknopark
Teknokentler ile Bilim Merkezleri Ortak Çalışmaları
Teknoparklar sahip oldukları melek yatırımcılık ağları, kuluçka merkezleri, kümeler ve teknoloji trans- fer ofisleri gibi yapılarla bölgesel kalkınmada önemli rol oynamaktadır. Ayrıca makroekonomik alanda ülke ekonomilerine faydaları açısından değerlendirildiğinde, ürettikleri bilgi ve teknolojiyle bulundukları ülkenin verimliliğini ve küresel pazardaki rekabet gücünü arttırmaktadırlar (Kıncal, 2014). Aynı zamanda Bilim merkezlerinin kuruluş amaçları doğrultusunda teknoparkların bahsedilen faaliyetleri ve yetkinlikleri değerlendirildiğinde ortak işbirlikleri yapılabileceği görülmektedir. Bu bağlamda Te- knoparklar ile bilim merkezlerinin ortak çalışma alanları vurgulanacak, beraber geliştirebilecekleri işbirlikleri ele alınacak, gerekli olan ihtiyaçlar ve destek mekanizmaları üzerinde durulacaktır.
Serdar ARSLAN
Orta Anadolu Kalkınma Ajansı
Kalkınma Ajansı ile Bilim Merkezleri Ortak Çalışmaları
Orta Anadolu Kalkınma Ajansı 5449 no’lu Kanun kapsamında 2009 yılında kurulmuş olup, 2010 yılın- da faaliyete başlamıştır. İlk kurulduğunda Devlet Planlama Teşkilatı’nın ilgili kurumu olan Ajans, son- rasında DPT’nin Kalkınma Bakanlığı olmasıyla bu bakanlığa ve en son olarak da Cumhurbaşkanlığı’nın 4 No.lu Kararnamesi ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na bağlanmıştır. İlgili kanunda da belirtildiği gibi Ajans’ın ana görevi bölge içi ve bölgeler arası gelişmişlik farkını azaltmaktır. Bu bağlamda Ajansımız tarafından kar amacı güden ve gütmeyen kurumlara yönelik hibeler verilmektedir.
Bu sunumda, Orta Anadolu Kalkınma Ajansı’nın çalışma yapısı ve hibe programları hakkında bilgi verilecektir.
Doç. Dr. Sedef CANBAZOĞLU BİLİCİ
Aksaray Üniversitesi
TÜBİTAK Bilim ve Toplum Programları Destekleri
Bilim merkezleri, etkileşimli sergi alanları ve gerçekleştirdiği etkinliklerle bilim ve toplum iletişimini sağlama açısından etkili ortamlar arasında yer almaktadır. TÜBİTAK, bu merkezlerin kurulmasını ve geliştirilmesini desteklemektedir. Bilim merkezleri, TÜBİTAK Bilim ve Toplum Programları destekleri kapsamında hem kendi projelerini yürütebilmekte hem de farklı kurum ve kuruluşların yürütücü olduğu projelerde görev alabilmektedir. Bu doğrultuda, “TÜBİTAK Bilim ve Toplum Programları Destekleri” oturumunda bilim ve toplum programları destekleri ile bilim merkezlerinde gerçekleştir- ilebilecek proje faaliyetleri hakkında bilgi verilmesi amaçlanmaktadır.
Oturumda, 4004 Doğa Eğitimi ve Bilim Okulları, 4005 Yenilikçi Eğitim Uygulamaları ve 4007 Bilim Şenlikleri programlarının temel amaçları, hedef kitlesi, destek süresi ve destek miktarı hakkında bil- gi verilerek, bilim merkezleri odağında gerçekleştirilen bilim ve toplum programları destekli proje içeriklerinden bahsedilecektir. Ayrıca bilim ve toplum programları kapsamında bilim merkezleri işbirliği ile gerçekleştirilebilecek projelere yönelik öneriler katılımcılarla paylaşılacaktır.TÜBİ
Prof. Dr. Faruk SOYDUGAN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fizik Bölümü
TÜBİTAK 1511 Destek Programı (Bilim MerkezlerineSergi ve Ürün Geliştirilmesi)
Ülkemizde TÜBİTAK’ın desteklerinin de etkisiyle sayıları artan bilim merkezlerinin ihtiyaç duyduk- ları sergi ve ürünlerinin önemli bölümü, yakın zamana kadar, ithal edilerek temin edilmekteydi. İthal ürünlerin, yüksek fiyatlarının yanında sürdürülebilirlik anlamında da problemler içermesi nedeniyle, ihtiyaca cevap verebilecek ve yetenek kazanma potansiyeli olan bazı şirketler, sağlanan teşvikler- in de etkisiyle, ilgili ürünlerin tasarım ve üretimlerini yapmak üzere adım attılar. TÜBİTAK bu alanda da yerlileşmeye katkı sağlamak üzere, bilim merkezlerinde sergilenecek ürünlerin geliştirilmesi, yerli karşılıklarının üretilmesi ve ilgili alanda yetenek kazanılması adına, ilgili şirketlerin yararlanması amacıyla, destek çağrıları planladı.
Bu sunumda, TÜBİTAK 1511 destek programının içeriği yanında, “Bilim Merkezi Sergilerinin Tasarım ve Prototiplerinin Geliştirilmesi” başlıklı iki çağrı programının amacı, proje başvuruları ve bazı başarılı örneklerle ilgili bilgi verilecektir. Ayrıca, Deneyap Teknoloji Atölyeleri ve eğitim kurumlarında orta- ya çıkacak ihtiyaçlara yerli ürünlerle cevap verilebilmesi amacıyla geliştirilen ve şu anda başvuruya açık olan 1511 DENEYAP-2019-1 kodlu “Eğitim Amaçlı Elektronik Deney Setlerinin Geliştirilmesi” proje çağrısıyla ilgili de bilgilendirme yapılacaktır.
Prof. Dr. Ahmet İlhan ŞEN
Hacettepe Üniversitesi
Bilimi “İletebiliyor” muyuz?
İletişim en az iki taraf arasında bazı mesajların belirli kanalların kullanılarak iletilmesi sürecidir. Bilim iletişiminde taraflar; bilimle uğraşan bilim insanları ile genel halk kitlesidir diyebiliriz. Bu süreç son dönemlerde “bilim iletişimi” adı altında gündemde yerini almaktadır. Bu iletişimin kuşkusuz ekonomik, siyasal, kültürel vb. boyutlarda önemi büyüktür. Bilimin kültüre etki etmesi hiç kuşkusuz bilim iletişim kanallarının açık olması ile ancak başlayabilir. Diğer tarafta ise bilimin ekonomik ve siyasal anlamda destek bulması da, bilimin kamuda ne ölçüde değer bulduğu ile doğru orantılıdır. Aynı ekosistem içerisinde yaşamlarını sürdüren bu iki tarafın arasındaki iletişim her birisinin sağlıklı gelişim göster- mesinde kilit rol oynamaktadır. Bu süreçte aracı rol üstlenen (üstlenebilen) kaynaklara baktığımızda çok doğal olarak bir çok kanal az ya da çok katkı sağlayabilecek niteliktedir. Eğitim bunların başında gelen bir elemandır. Eğitimin formal yönü olan okullardaki öğretim programlarının içeriği kadar son dönemde okul dışı ortamların da çağın gereği olarak katkısı git gide artarak devam etmektedir.
Bu kapsamda ülkemizde de sevindirici bir şekilde gerek nicelik gerekse de nitelik olarak artan biçimde hayat bulan bilim merkezleri önemli bir rol almaktadır. Bilim merkezleri, bilim iletişimi sürecinde bir tarafta bilim ve bilim insanları ile diğer tarafta halkı etkileşimli olarak bilimsel içeriğin doğrudan veya gizil olarak aktarıldığı en değerli kaynaklardan birisidir.
Doç. Dr. Yunus Eren KALAY
ODTÜ, Toplum ve Bilim Uygulama ve Araştırma Merkezi
Bilim İletişimi Çalışmaları ve Bilimin Ev Hali Projesi
Bilim İletişimi (Science Communication) bilimle ilintili konuların, bu konularda uzmanlığı ya da derin- lemesine bilgisi olmayan kitlelere duyurulması olarak tanımlanmaktadır. Bilim iletişimi uluslararası ak- ademik çevrelerde üzerinde durulan bir etkinlik haline gelmiştir. Orta Doğu Teknik Üniversitesi bunun bilinciyle 62 yıllık eğitim ve araştırma tecrübesini 7’den 77’e tüm bireylere kurumsal bir yapıda ulaştır- mak üzere bir “Bilim İletişimi Modeli” geliştirmiştir. Bu model, literatürde ikinci nesil olarak adlandırılan ve toplumla ve bilim camiası arasında çift yönlü iletişim kurulmasına dayandırılan sistemin yaratıcı unsurlarla geliştirildiği bir yapıda tasarlanmıştır. Gerçekleştirilecek konuşma ile bu kapsamda Avrupa Birliği Desteği ile gerçekleştirilen özgün projelere örnekler verilecek ve Pergamon işbirliği ile TRT için hazırlanan “Bilimin Ev Hali” programı ile ilgili detaylar sunulacaktır.
Emel KARABULUT
Kayseri Bilim Merkezi Ziyaretçisi
Ziyaretçi Gözünden Bilim Merkezleri
Bilim merkezlerinde her yaş gurubundan herkesin kendi ilgi alanına göre alacağı bilgi, öğreneceği şeyler mutlaka vardır. Burada dönemsel eğitim kampları, atölye çalışmaları, yarışmalar ve eğitim öğre- tim yılı içerisinde düzenlenen gurup gezileri bilimi yaşayarak öğrenme adına çok faydalı olmaktadır. Öğrenmek adına sadece misafir olmak yetmeyebilir. Uygun şartlar dâhilinde gönüllülük kapsamında tanınan fırsatlar gençlerin ufkunun genişlemesine, öz güvenlerinin gelişmesine yardımcı olmaktadır.
Kayseri Bilim Merkezinde ziyaretçilere sunulan Mars, Dinozorlar Dünyası, Havacılık, Mühendislik te- malı sergiler görmeye değerdi. Gelecek yıllarda da Kayseri Bilim Merkezinin çalışmalarıyla ilgi çe- kici ve merak uyandırıcı konularla bizleri tekrar tekrar bilime hayran bırakacaklarına inanmaktayız. Bilim merkezlerinin özverili çalışmalarıyla çocuklarımız, gençlerimiz ve biz yetişkinler vizyonumuzu genişletmeye devam etmekteyiz. Bu sunumda, çocuklarımla birlikte Kayseri Bilim Merkezi deneyimlerimizi paylaşacağız.
Dr. Neşe OYAL
MTA Tabiat Tarihi Müzesi
MTA Şehit Cuma Dağ Tabiat Tarihi Müzesi ve Eğitim Faaliyetleri
Tabiat’ın tarihine ev sahipliği yapan MTA Şehit Cuma Dağ Tabiat Tarihi Müzesi, MTA’nın arazi çalışma- larından derlenmiş, çeşitli kuruluş ve kişiler tarafından hediye edilmiş; mineral, kayaç, maden, fos- il ve jeoarkeolojik örneklerden oluşan zengin koleksiyonları sergilemektedir. MTA Genel Müdürlüğü bünyesinde 1968 yılında kurulan müze, üstlendiği eğitim ve araştırma misyonu kapsamında özellikle çocuklarda ve gençlerde doğa koruma bilincini oluşturmayı amaçlamaktadır.
Eğitim misyonu kapsamında, hazırlanan eğitim programları ile öncelikli olarak okul öncesi gruplar (kreşler) ve anaokulları için müze gezileri ve eğitim faaliyetleri düzenlenmektedir. Bu kapsam- da, müzede ilgi çekici nesnelere odaklı, eğlenceli, katılımcı oyunlarla zenginleştirilmiş programlar gerçekleştirilmektedir. Ayrıca, kısıtlı imkânlar ve uzaklık nedeniyle müzeye gelemeyecek durumda olan gençlere doğa sevgisi ve bilincini aşılamak, müzeyi tanıtmak, eğitici faaliyetlerde bulunmak amacıyla; 2018 yılında ”MTA Şehit Cuma Dağ Tabiat Tarihi Müzesi Türkiye’yi Geziyor” sloganıyla bir “Gezici Müze” projesi başlatılmıştır.
Program 1. Gün
10:00 - 11:00
Kayıt
11:00 - 12:00
Açılış Konuşmaları
Dr. Memduh BÜYÜKKILIÇ – Konu: Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanı
Prof. Dr. Hasan MANDAL – Konu: TÜBİTAK Başkanı
12:00 - 12:30
Keynote
Prof. Dr. Mustafa Sami TOPÇU – Konu: 21. Yüzyıl Becerileri ve Bilim Merkezleri
12:30 - 13:30
Öğle Yemeği - Atölyeler ve Çay | Kahve
13:30 - 14:30
Davetli Konuşmacı
14:30 - 15:30
I. OTURUM- Eğitim Programları ve Etkinlikler
Moderatör: Prof. Dr. Birdoğan BAKİ
Mahir DEMİR (Kayseri Bilim Merkezi) – Konu: Kayseri Bilim Merkezinde Eğitim Programları Uygulamaları
Prof. Dr. Erdinç ÇAKIROĞLU (ODTÜ) – Konu: STEM/STEAM Eğitimi ve Bilim Merkezleri
12:30 - 13:30
Yeliz ERKOÇ KÖK (ARİNKOM Teknoloji Transfer Ofisi) – Konu: Ulusal ve Uluslararası Bilim Festivalleri/Etkinlikler
13:30 - 14:45
Doç. Dr. Meral HAKVERDİ CAN (Hacettepe Üniversitesi) – Konu: Çocuk Müzeleri, Alfa Kuşağı ve Sanal Müzeler
16:00 - 17:00
Atölyeler ve Çay | Kahve
16:00 - 17:00
II. OTURUM- Bilim ve Teknoloji Merkezleri Sergi Tasarım ve Üretimleri
Moderatör: Prof. Dr. Ömer İrfan KÜFREVİOĞLU
Dr. Bülent GÖZCELİOĞLU (TÜBİTAK Bilim Merkezleri Müdürlüğü) – Konu: Türkiye’nin Antarktika’da Bilim Üssü Kurma Çalışmaları ve TÜBİTAK Antarktika Sergisi
Doç. Dr. Pınar KAYGAN (ODTÜ) – Konu: Tasarım Yaklaşımı ve Tasarım Odaklı Düşünme
17:00 - 17:15
Tugay GÜZEL (Kontrolmatik A.Ş.-Boyut Maket Ltd. Şti. İş Ortaklığı) – Konu: Sergi Üretim Süreçleri (Uygulama Örnekleri)
17:15 - 18:15
Atölyeler ve Çay | Kahve
19:00 - 21:30
III. OTURUM- Bilim ve Teknoloji Merkezleri için İş Birlikleri
Moderatör: Prof. Dr. Dr. Rahmi ERDEM
Prof. Dr. Sevinç ARCAK (Ankara Üniversitesi) – Konu: Toprak Bilim Okulu Uygulama Örneği
Doç. Dr. Pınar KAYGAN (ODTÜ) – Konu: Tasarım Yaklaşımı ve Tasarım Odaklı Düşünme
17:15 - 18:15
Kayseri Bilim Merkezi’nde Kokteyl & Bilim Gösterisi (20 dk) & Serbest Gezi
Program 2. Gün
09:00 - 09:30
Atölyeler ve Çay | Kahve
11:00 - 12:00
Keynote
Prof. Dr. Talat SAYGAÇ – Bilim ve Teknoloji Merkezleri’nden Uzaya!
14:30 - 15:30
IV. OTURUM- Bilim ve Teknoloji Merkezlerinde Sürdürülebilirlik ve Yararlanılabilecek Destekler
Moderatör: Prof. Dr. Vedat ÖZSOY
Ali İhsan YOĞURT (Erciyes Üniversitesi Teknopark) – Konu: Teknokentler ile Bilim Merkezleri Ortak Çalışmaları
Serdar ARSLAN (Orta Anadolu Kalkınma Ajansı) – Konu: Kalkınma Ajansı ile Bilim Merkezleri Ortak Çalışmaları
Doç. Dr. Sedef CANBAZOĞLU BİLİCİ (Bilim ve Toplum Prog. Kurul Üyesi) – Konu: TÜBİTAK Bilim ve Toplum Programları Destekleri
Prof. Dr. Faruk SOYDUGAN (TEYDEB 1511 Kurul Üyesi) – Konu: TÜBİTAK 1511 Destek Programı
(Bilim Merkezlerine Sergi ve Ürün Geliştirilmesi)
11:00 - 11:30
Atölyeler ve Çay | Kahve
11:30 - 12:30
V. OTURUM- Bilim İletişimi
Moderatör: Doç. Dr. Bekir Sıddık GÜR
Prof. Dr. Ahmet İlhan ŞEN (Hacettepe Üniversitesi) – Konu: Bilimi “İletebiliyor” muyuz?
Doç. Dr. Yunus Eren KALAY (ODTÜ) – Konu: Bilimin Ev Hali Projesi ve Bilim İletişimi Çalışmaları
Emel KARABULUT (Kayseri Bilim Merkezi Ziyaretçisi) – Konu: Ziyaretçi Gözünden Bilim Merkezleri
Dr. Neşe OYAL (MTA Tabiat Tarihi Müzesi Müdürü) – Konu: MTA Şehit Cuma Dağ Tabiat Tarihi Müzesi ve Eğitim Faaliyetleri